.RU

Б. О. Джолдошев а из Института автоматики и информационных технологий нан кр, г. Бишкек; «Cинтез кибернетических автоматических систем с использованием эталонной модели» - страница 34


Аңдатпа. Ізденуші Александр Николаевич Пивоваров «Тәсіл-айлалардың даму заңдылықтары және индустриалды-инновациялық ілгерілеу философиясы» атты баяндамасында тәсіл-айлалардың даму заңдылықтары қалыптастырылып, талқыланады. Осынау зәрулі байланыс түрін ұйымдастыруға жол ашар мүмкіндіктер де айқындалған. Еліміздегі индустриалды-инновациялық ілгерілеу үрдісінің шын мәнінде һәм тыңғылықты орын алуы үшін маңыздылығы аян етіледі.

Annotation. In report of A.N. Pivovarov «The law of development of technologies and philosophy of industrially-innovative development» affirm innovative laws of development of technologies and possibility of implementation of these laws in actual practice industrially-innovative development of a society. The variant of realisation of these laws through manufactures of the goods is considered, being guided by model "original" - "duplicates".

^ Мазмұны / Оглавление


Пікірлер: Отзыв Мамырбек Бейсенби. Пікір Қаржаубай Сартқожаұлы ............... 3


1-Секция: Кибернетика және жаратылыстану технологиялары / Кибернетика и технологии естественнонаучного профиля …………………………………… 4

Доклад: ^ М.И. Арпабеков, К.С. Шоланов, Д.А. Аубакир «Исследование динамики горного выемочного манипулятора с применением уравнений Лагранжа-Эйлера». 4

Доклад: Ерабылай Азен, Дарига Шалтабаева «Инновационная технология безтопливного полёта на Луну и обратно на Землю в БП» ...................................... 13

Доклад: ^ T. Baitenov, Zh. Kanbaev, V. Ten «Approach to design of robust control systems in the class of structurally stable maps with example of simplest walking robot» .........16

Доклад: Е.Б. Бауыржанов, Б.С. Манабаев, Д.Ә. Әубәкір «Технологические возможности кавитирующе-вихревого явления в трубе Ранка-Хильша, как нагревателя и охладителя» ………………………………………………………….. 26

Доклад: ^ Е.Б. Бауыржанов, Е.Д. Азен, Д.Ә. Әубәкір «Кавитирующий вихревой процесс нагревания и охлаждения в трубе Ранка-Хильша» ……………………… 32

Доклад: Вл. Пав. Глушко, Вл. Вл. Глушко, Вит. Вл. Глушко «Теория относительности против космонавтики» .................................................................... 36

Доклад: ^ Вл. Пав. Глушко, Вл. Вл. Глушко, Вит. Вл. Глушко «Несостоятельность специальной теории относительности Эйнштейна» ................................................. 45

Доклад: Вл. Пав. Глушко, Вл. Вл. Глушко, Вит. Вл. Глушко «Новые направления в развитии энергетики» ................................................................................................... 52

Доклад: ^ Вл. Пав. Глушко, Вл. Вл. Глушко, Вит. Вл. Глушко «Нарушение принципа эквивалентности инерционной и гравитационной масс» ......................................... 61

Доклад: А.К. Кусатаева, Б.Р. Қасымова «Кешігуі бар параметрлері таралған жүйелер үшін Ресвиктің ПИД реттегішін жобалау» ……........................................ 70

Доклад: ^ Н.А. Маженов «Об изотахии и третьем законе Кеплера» .......................... 76
Доклад: Ш.Б. Нұрбалаев, Д.Ә. Әубәкір «Вихревой эффект Ранка» ....................... 84

Доклад: ^ Б.О. Джолдошев «Робастное управление объектом при наличии неопределенных внешних возмущений» ………………………………………… 88

Доклад: Т. Нурахмет, Д.К. Сатыбалдина «Система управления технологическим процессом сушки в классе трехпараметрических структурно-устойчивых отображений» ……………………………………………………………………… 94

Доклад: ^ Т.Т. Оморов, Г.А. Кожекова «Синтез кибернетических автоматических систем с использованием эталонной модели» …………………………………… 105

Доклад: Т.Т. Оморов, У.Б. Жунушалиев, Б.О. Джолдошев «Динамическое проектирование управляющего устройства для нестационарной робастной системы» ……………………………………………………………………………. 112

Доклад: ^ С.Т. Садыкова «Моделирование интегральных роботов в Matlab» …… 119

Доклад: К.С. Шоланов, Т.Е. Ермеков, М.И. Арпабеков «Динамический анализ гор-ного выемочного манипулятора с применением уравнений Ньютона-Эйлера» .. 124


2-Секция: Экология және экономикалық технологиялар / Экология и технологии экономического развития …………………………………………. 135

Доклад: ^ Дүйсенбек Азанұлы «Инновация және оның индустриялды экономика дамуындағы маңыздылығы» ………………………………………………………. 135

Доклад: А.А. Баубек «Экологические проблемы ДВС» ………………………….. 139

Доклад: ^ Г.С. Бейсембай (Исаева), К.У. Медеубеков «Решение вопросов продовольственной безопасности в рамках программы создания сети откормочных площадок в Казахстане» …………………………………………………………… 145

Доклад: ^ А.Н. Догалов, Н. Абдигапаров «Современная демографическая ситуация Казахстана» ………………………………………………………………………… 153

Доклад: К.С. Нагуманов «Демографическое будущее казахстана: депопуляция или пенсия от детей?» ....................................................................................................... 160

Доклад: ^ D. Yerimbekkyzy, Dr. Rafee Bin Majid «National park / outdoor recreation / nature reserve management framework» …………………………………………… 166

Доклад: D. Yerimbekkyzy, Dr. Rafee Bin Majid «Korgalzhyn state nature reserve’s resource management subsystem» ………………………………………………….. 169

Доклад: ^ D. Yerimbekkyzy, Dr. Rafee Bin Majid «Korgalzhyn state nature reserve’s visitor management subsystem» ……………………………………………………. 174

Доклад: D. Yerimbekkyzy, Dr. Rafee Bin Majid «Korgalzhyn state nature reserve’s service management subsystem» ……………………………………………………. 178

Доклад: ^ Д. Ерімбекқызы, З.С. Сванбаева «Коргалжынский государственный

природный заповедник – уникальная территория международного значения» .. 185

Доклад: ^ Д. Ерімбекқызы, З.С. Сванбаева «Экологический менеджмент как основа управления национальными парками-заповедниками» ………………………… 189

Доклад: Д. Женсхан «ҚР инновацияның даму үрдісі» …………………………... 194

Доклад: ^ S.E. Kerimkulov «Global competitiveness index's misalignment:
a statistical analysis» ………………………………………………………………… 199

Доклад: А.Г. Плошай «Влияние информационных технологий на развитие маркетинга в современных экономических условиях» ………………………….. 215

Доклад: ^ А.Ж. Сыргабаев «Инновационная стратегия развития национальной экономики: проект казахстанской социальной дисконтной системы» …………. 220

Доклад: С.С. Тлеубердиева «Политика социальной защиты населения Республики Казахстан» ………………………………………………………………………….. 228

Доклад: ^ Б.Ә. Төлеубаев, М.Х. Хамитов, А.А. Тулеубаев «Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің кейбір мәселелері» …………………………………………… 235

Доклад: М.У. Уажанов «Темір жол саласындағы құрылымдық реформалардың маңыздылығы және ерекшеліктері» ……………………………………………….237

Доклад: ^ М.У. Уажанов «Темір жол тасымалдарын басқару жүйесін жетілдірудің негізгі бағыттары және стратегиялық даму алғышарттары» ……………………. 243

Доклад: Асия Нурлановна Черпаева «Комплексный подход к управлению
инвестиционными проектами» ……………………………………………………. 246

3-Секция: Ақпаратнама және IT-технологиялар / Информациология и IT-технологии ……………………………………………………………………….. 252

Доклад: L.G. Abdrakhmanova «The analysis of robust stability of control systems based on method of function A.M. Lyapunov» ……………………………………………. 252

Доклад: ^ А.Б. Айбасова «Построение и реализация учебного процесса по модульной технологии обучения по дисциплине «ИнформатикА» …………………………. 254

Доклад: Р.Б. Байдюсенов, С.Н. Боранбаев «Современные технологии разработки информационных систем» …………………………………………………………. 261

Доклад: ^ Т.С. Байтенов, Д.Ә. Әубәкір «Модельный подход к изучению государственного языка РК, посредством сетей Петри» ………………………... 267

Доклад: Б.Р. Каримов «Проблемы формирования единого информационного пространства тюркских народов и развития статуса казахского языка» ……… 270

Доклад: ^ C. Кәрімов, Б. Дыбыспаев, Д. Әубәкір, Ж. Мұқажанов «Мемлекеттік тілді математика әмбебап тіліне жақындатудың IT-технологиялық мәселелері» …… 278

Доклад: ^ Г. Мискакова, Т.Т. Арсакбаева «Разработка автоматизированной системы управления и сопровождения интерактивных web-ресурсов для профилирующих кафедр» ……………………………………………………………………………… 282

Доклад: ^ Мұхтарбай Өтелбаев, Дәуренбек Әзенұлы Әубәкір, Күнсұлу Ерғалиева «Электрондық тілашарлар – ертеңгі электрондық үкімет негізі» ………………. 286

Доклад: ^ А.Ж. Скакова «Исследование наблюдающего устройства с повышенным потенциалом робастной устойчивости на основе функций А.М.Ляпунова» …… 292

Доклад: Кунслу Онгаровна Ергалиева «Этнографические фразеосочетания французского и русского языков, обозночающие денежные единицы» ..... 295


4-Секция: “Еуразияшылдық” һәм жаһандану парадигмалары және

тұрақты даму технологиялары / Парадигмы евразийства, глобализации и технологии устойчивого развития ……………………………………………… 298

Доклад: Тоғанбай Қ.Қ. «Сұлтан Бейбарыс өнегесінің ұлттық санамызды қалыптастырудағы ықпалы» ……………………………………………………….. 298

Доклад: ^ А.Қ. Омаров «Абайдың инновациялық ұлы жаңалығы» ………………. 303

Доклад: Н.А. Кебина, М.Х. Хамитов «Формирование личности и

современность» …………………………………………………………………….. 309

Доклад: ^ А.Т. Қырқымбекова «Түркілердің әскери және мемлекеттік басқару жүйесіндегі исламның орны» …………………………………………………….. 314

Доклад: Д.Н. Нурманбетова, У.М. Сандыбаева «Религиоведческий анализ религиозной ситуации в Республике Казахстан» ……………………………….. 323

Доклад: ^ А. Сайлаубекқызы «Алаш зиялыларының мұсылманшылдық ұстанымдары» ……………………………………………………………………… 330

Доклад: Қаржаубай Сартқожаұлы «Түрік, ашна этимологиясы және ашна туралы аңыздар» …………………………………………………………………… 334


5-Секция: Философия және өркениет һәм мемлекет баяндылығы технологиялары / Философия и технологии цивилизации, государственного строительства ……………………………………………………………………… 347

Доклад: ^ У.Ж. Алиев «Метаосмысление и предметное самосмысление современной науки» ………………………………………………………………………………. 347

Доклад: Т.К. Алимов «Тұлғаның бейімделгіш қасиеттерін нығайтуда қазақ мәдениеті мен тілінің артықшылықтары» ……………………………………….. 354

Доклад: ^ М.Е. Асылханов, Г.Ж. Асылханова «Политические партии в системе
стратификации казахстана» ……………………………………………………….. 363
Доклад: Нурмагамбет Глаждынович Аюпов «Антропологические тенденции

современной науки» ………………………………………………………………. 367

Доклад: ^ А.Ж. Ибраимов «Толерантность как основа развития общества» …….. 371

Доклад: М. Сабит «Эволюция статистическо-вероятностных представлений в физике: от лапласовского детерминизма к синергетическому хаосу» …………. 375

Доклад: Ә. Хожамұратова, Д.Ө. Құсайнов «Индустриалды-инновациялық өркендеуді жүзеге асырудағы әдіснаманың рөлі» ……………………………….. 378


6-Секция: Ноосферология және болар шақтың Ұтқыр тауарларын қармалаудың технологиялары / Ноосферология и технологии захвата пилотных товаров из будущего …………………………………………………. 387

Доклад: ^ А.С. Калиев, Д.Ә. Әубәкір «Управление процессом преобразования исходной энергии ветроустановки в электрический ток ЭС на базе диаграммы Вышнеградского» ………………………………………………………………….. 387

Доклад: ^ О. Канлыбаев «Синтез пространственного рычажного механизма с замкнутым изменяемым контуром по полному числу параметров» …………… 391

Доклад: О. Канлыбаев, М.О. Саткалиева «Синтез направляющего пространственного механизма с замкнутым изменяемым контуром по заданным положениям выходных точек» …………………………………………………….. 395

Доклад: ^ Б.К. Муханов, А.Б. Сулейменов «Разработка интеллектуальной системы управления процессом сорбционного извлечения» ……………………………… 401

Доклад: Б.А. Сулейменов, Ж.Ж. Омирбекова «Автоматизированное управление печью Ванюкова с использованием гибридных технологий» …………………… 406

Доклад: ^ Г.Т. Азембаева, Д.А. Әубәкір «Инновационная технология

криптографической защиты информации» ……………………………………… 417

Доклад: А.Н. Пивоваров, Д.Ә. Әубәкір, Ерабылай Әзен «Абсолютті демократия, байланыс һәм энергияны болашақтың ұтқыр тауарлары ретінде қармалау» ….. 423

    1. Доклад: Александр Николаевич Пивоваров «Закон развития технологий и философия индустриально-инновационного развития» ………………………… 429




1 ^ Каримов Б.Р., Муталов Ш.Ш. 1) О количественной оценке синхронической близости родственных диалектов и языков // III-я Международная конференция по тюркологии (10-12 сентября 1980 г.). – Языкознание. Тезисы докладов и сообщений. Ташкент: Фан, 1980; 2) О количественной оценке синхронической близости родственных языков и диалектов // Тюркское языкознание. Ташкент, Фан, 1985.

2^ Каримов Б.Р., Муталов Ш.Ш. Уртатурк тили. Тошкент, 1992.

3 Каримов Б.Р. Этнолингвопанизм и создание среднемонгольского языка как лингвистическая основа этнонационального сближения наций монгольской языковой группы // Уртатурк тилини яратиш муаммолари. Проблемы создания среднетюркского языка ортатюрк. The Problems of Creating of the Averaged Turkic Language Ortaturk. Ташкент. 1993, с. 55-58.

4 См.: ^ Каримов Б.Р. Проблемы формирования единого информационного пространства алтайских народов // Актуальные проблемы комплексного исследования алтаистики и тюркологии. Материалы Международного конгресса. Кокшетау, 2009.

5 См.: ^ Каримов Б.Р. Ойкуменическая концепция нации и развитие языков. Якутск, 2004.

6 См.: Каримов Б.Р. Этнолингвопанизм как одна из форм идеологического обоснования взаимообогащения культур // Проблемы обоснования в контексте развития культуры. Уфа. 1991

7 ^ Каримов Б.Р. Миллат, инсон ва тил: тараккиёт муаммолари. Карши: 2003. И сноска 5.

8 См.: Каримов Б.Р. 1) Формирование нации и проблема соотношения этнической территории нации и территории ее национального государства // Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук. Ташкент, 2005; 2) Ойкуменическая концепция нации и проблема разумного урегулирования территориальных проблем // VIII Конгресс этнографов и антропологов России «Границы и культуры». Оренбург, 2009. с. 285-286.

9 См.: Каримов Б.Р., Муталов Ш.Ш. 1) Уртатурк тили. Тошкент, 1992; 2) Усредненные языки: попытка решения мировой языковой проблемы. Т.: Фан, 2008; Karimov B.R., Mutalov Sh.Sh. 1) Averaged languages: an attempt to solve the world language problem. Tashkent: Fan, 2008. (первое издание в 1993 г.); 2) Ortak Turkce // Bilig. Bilim ve Kultur Dergisi. Sayi-3/Guz'96

10 См.: Каримов Б.Р. Лингвистические основы единства и сотрудничества тюркских народов // Султанмурат Е., Мухаметдинов Р., Каримов Б. Тюркский пояс стабильности. Алматы, 2008. с. 38-52. (Второе издание: Казань, 2009. с. 35-48.)

11 См.: Каримов Б.Р. Координирующая терминологическая система для группы родственных языков и упрощенный способ создания усредненных языков (на примере тюркских языков) // Компьютерный фонд терминов тюркских языков. Туркистан-Шымкент, 1995.

12 См.: Аюпов Н.Г., Нысанбаев А.Н. О тюркской фальсафе // Тюркская философия: десять вопросов и ответов. Алматы, 2006. с.5-130.

13 См.: Аюпов Н.Г., Нысанбаев А.Н. Указ. соч, с. 112-127.

14 См.: Karimov B.R. Oikumenic theory of nation and problem of tolerance in the conception of ethnolinguopanism and ethnosism // Толерантность: идея и традиции. Якутск, 1995.

15 См.: Каримов Б.Р. Проблемы соотношения национальной и конфессиональной самоидентификации личности и гуманизм // Логос. Культура. Цивилизация. Якутск, 2003, с. 74-77.

16 См.: ^ Каримов Б.Р. Тенгрианство и тюрки: история и современность // «Шаманизм как религия: генезис, реконструкция, традиции». Тезисы докладов научной конференции. Якутск: ЯГУ, 1992.

17 См.: Каримов Б.Р. Пути укрепления международного сотрудничества в социогуманитарных исследованиях // Актуальные проблемы филологии и социально-гуманитарных наук. Шымкент, 2006. с.4-9.

18 Каримов Б.Р. Тюркская академия и Центр исследования Тюркского мира // Гуманитарная наука сегодня. Материалы II Международной научной конференции. В 3-х тт. Т.1. Караганда, 2010. с.49-51.

1 Си-хай батыс көл. Р.Матер Гашун-нур, Согонур құятын Эдзин-голдың маңы. Ол жерлер кезінде Лян хандығының қарамағында болған [11.104], Жапон зерттеушісі Морохаси «Сихай» деп кезінде қытайлар Көк-нур мен Жерорта теңізін атаған [Морохаси.1966-1968.т.Х.б.283], Лю-Мао-Цай парсы шығанағы [35.І.б.242], Позднеев-Каспий теңізі (Позднеев.1899.б.38), Э.Шаван-Баркөл [Chavannes.1903,p.15.not.3], қытайдың қазіргі Миньцзинь қаласының солтүстігіндегі Алашань сұмының шетіндегі Шаранор деген кішкентай көл [16.139] деген алуан түрлі пікір ұсынылған [17.124]. Бұл арада А.Г.Малявкин мен Р.Матердің тұжырымы бір жерден шығады. Пекин аудармасында [7.93-94] Сихай (батыс көл) деп Лоб-нурды атаған.

 Бұл атау Н.Я.Бичуринде «Гао-чан» [40.220], Н.В.Кюнерде «Гаочан» [1961.б.9]. Пекин аудармасында [7.93] Күтең көне қытай иероглифінен түсірген. Осы аудармадағы «күтең» атауы турфан атауын жаңғыртуға тым жақын келеді. Жоғарыда аудармашылардың қай-қайсысыда Гао-чанды турфан деген пікірлері бір нүктеден шығады.

3 Қашықтықты белгілейтін қытайша атау. Бір ли 500 метрге тең келеді.

4 Пекин аудармасында «лақап аты» дегенді «науғысы» деп аудармашылар жергілікті диалектінің лексикасын қолданған.

5 Н.Я.Бичурин, Н.В.Кюнер, В.С.Таскин, А.Г.Малявкиндерде «жоужань» деп қалыптастырған атауды Пекин аудармасында иероглифтің дыбысталуы бойынша «нүнге» деп түсірген. С.Ф.Кимнің жаңғыртпасында «жоу» буынды niu (3306), «жань» буынды nian (3281); Б.Карлгрен «жоу» буынды ńiôg/ńźiәu (1105а), «жань» буынды nian/ńźiän (217а) деп транскрипциялаған. Ал Уорттер «жоужань» атауының айтылуын niu-yen деп жоғардағы екі ғалыммен бірдей жаңғыртқан. Қытай тарихшысы Ван Ли «жоужань» деген атаудың көне қытайша дыбысталуын niu nien деп транскрипциялаған. Монгол синологы Г.Сүхбаатар бұл талдаулардың фонетикалық өзгерістерін саралай отырып, жоужань атауын «нирун» деп жаңғыртқан [25.166-169]. Нирун, қиаттар, түрік, монгол көшпелілер шыққан байырғы тайпа болғаны туралы Рашид-ад-динде толық дерек қалған. Сондықтан, біз бұдан былай жоушанның билік жүргізуші тайпасы Нунге (қытай дерегіндегі) атауын, Г.Сүхбаатар жаңғыртпасы бойынша «нирун» деп қолдануды қолдаймыз. Рашид-ад-дин шежіресінде нирун, нүкүз тайпаларын бір тайпа ретінде алып қараған. Кейінгі монгол деректерінде «нүкүз» атауын «нирүн» деп белгілеген. Өйтсе, нүкүз түрікше атауы болуы мүмкін.

6 «Дулыға» сөзін Бичурин «дулға» деп оқып, монгол тілінде «дуулга» (шлем) сөзі деп түсінген. Бичурин, түріктер батырлардың киетін темір телпегін «дулыға» деп атайтынын білмеген.

7 Н.Я.Бичурин аудармасында Со деп көрсеткен [6.221]. Со тайпасын Н.А.Аристов Хунну елінің солтүстігіне орналасқан тайпа. Олар Алтай жотасының солтүстігі бүгінгі монгол елінің жерінде деп көрсеткен [2.279]. Бүгінге дейін Верхне-күманды (қу-аққу) болысында шағын бірлі екілі тайпалар өмір сүреді. Би дариясына құятын Лебедь (аққу) өзенінің бойында со және күманды (аққулы) деген екі тайпа мекендейді деген деректі Н.А.Аристов көрсетеді

8 Н.Я.Бичурин де бұл есімді «Апанбу» [6.221] деп оқыған. Апанбуды ол ақымақ адам болған деп аударған.

9 Н.Я.Бичурин «Ичжини-нишиду» деп оқыған [6.221]. Пекин аудармасында Ілі-Нишиду деп оқуы ғылыми тұрғыда жаңалық. Il/el – мемлекет, ел, тайпалық одақ деген мағына береді. «Нишиду» сөзін «Ынанчу (ynancu)» сенімді, адал деп жаңғыртуға болады. Олай болса бұл адамның атағы немесе лақап аты «Ел сенімі» деген мағына береді. Елдің сенген адамына ел тағдырын ұстататыны онсыз да түсінікті.

10 Н.Я.Бичурин «аққу» (ивиса) деп аударған. Н.А.Аристов лебедь (аққу) өзенінің бойындағы құман (аққу) тайпасы деп көрсеткен.

11 Н.Я.Бичурин «Афу» және «Гян» деп оқыған [6.222]. Н.А.Аристов «Афу» атауды Абакан «Гянды» «Кем» деп жаңғыртқан [2.280]. Бұл жаңғыртпа Пекин аудармасына дәл келеді. Абсу-Абакан өзені болса жаңа аудармада Гян емес Кем деп түсірген.

12 Н.Я.Бичурин «Цигу» деп оқыған [6.222]. Пекин аудармасындағы «қырғур» дегені дұрыс болар. Бұл атауды «қырғыз» деп жаңғыртуға тым жақын.

13 Н.Я.Бичуринде «Чуси» [6.222]. Бұны Аристов «Шүй өзені» деп жаңғыртқан [2.280]. Бұған талас жоқ. Демек, қытай иероглифінің оқылуын Пекин аудармасының оқылуымен [7.94] алғанымыз дұрыс сияқты. Себебі: «Чатша» байырғы түркі тілінің «cat» – аңғар деген мағына береді. Шүй өзені Алтайдың мұз тауынан бас алып ылдилай Алтай шатқалын (400 шақырым) қуалай ағып, жолда Қатын (Катун) өзенін қосып алып, Би дариясын құрап, Обьқа құяды. Шүйден Горно-Алтай қаласына дейін алып аңғар. Міне, Пекин оқылуы осыған дәл келіп тұр.

14 Н.Я.Бичурин бұл атауды «Басычу-сиши» деп оқыған. Пекин аудармасында «Бас Чатшаш» деп оқығаны байырғы түркі тіліне жаңғыртуға жеңіл. «Бас» байырғы түрік тілінде тау, тау жоталарын атайды. Чат – аңғар. Өйтсе, Солтүстік Алтай жоталарын (орыс Алтай) көрсетіп отыр.

15 Нағыд Түрк – шад. Бұған дейінгі Бичурин Лю Мао Цай еңбектерінде «Нодулу-шад» деген оқылумен берілгенді. Пекин аудармасын жасаушы ғалымдар «Нағыд түрк шад» [7.94] деп берген. Пекин аудармасын жасағанда деректерді атақты синолог, өзі қытай Шүе Зүңжинь, қытай тілінің білгірлері Қ.Қайыржанұлы, Ә.Ақыштайұлы, Қ.Мұқанұлы, Ш.Ахметұлы сияқты көне қытай тілін жетік меңгерген мамандар аударған. Шетелдіктерден гөрі бұлар көне иероглифті жақсы меңгерген деп сендік.

16 Н.Я.Бичурин, Лю Маи Цай аудармаларында «Ашина» деп оқыған атауды Пекин аудармасында «Ашна» деп оқыған. Мүмкін осы дұрыс болуы әбден ықтимал. Өйткені, бүгінге дейінгі зерттеушілер көне Хотан-сақ тіліндегі «asšena», «Aāšna» тұлғалардың фонетикалық дыбысталуын «ашинаға» ұқсата алмай қиналып келген еді. Мұтайсима халифатының түркі текті сардары Ашнас ат-Түрки деп аталатыны [Ат-Тавари.ІІІ.1236; Масуди VII.122,133,135], бір дерек ретінде ұстануға болады. Ал мына Пекин аудармасындағы «Ашна» Хотон-сақ лексикаларындағы тұлғаны сол қалпымен өзгертпестен иероглифке түсіргені байқалады. Бұдан былай біз Пекин транскрипциясы бойынша «ашна» деп қолдандық.

17 Ағын-ше (Ағын-шад) [7.92-93]. Бичурин еңбегінде «Ахянь-ше» [6.222]. Осы сияқты атауларды синологтар көне нұсқасын ұстай отырып қайта қарау дұрыс сияқты. «Ағын-шад» тұлғасын байырғы түрік тілін жаңғыртуға тым икемділігі көрініп тұр.



 С.В.Киселевтің бұл пікірін қабылдай алмаймыз. Өйткені аяқ қолы кесілген бала еркек, кейінгі Ашна да еркек. Ашна аналық бөрінің аты емес екенін тағы да назарда мықтап ұстағанымыз дұрыс болар.

 Байырғы түріктер әлемді төрт бұрыш деп түсінген, оның түстік (өң) символикамен белгілеген. Батыс – ақ, шығыс – көк, оңтүстік – қызыл (қоңыр), солтүстік – қара [2001.38-39]. «Маодун Шаньюйдің іріктелген 300 000 атты әскері қолбасшысы Гау-дидің қолын Бай-дын даласында қоршауға алады. Сонда хуннулардың қолы төрт бағытқа бөлініп батыс тобы бірыңғай ақбоз, шығыс тобы сұры (көк), оңтүстік тобы күрең (қызыл), солтүстік тобы қара ат мініп, дәл сол түстес киім киген еді» [6.І.51],- дейді. Қыстың қаһарлы қарлы күндерінде, мұз жастанып, қар жамылып жүріп салтанат шеруіне шыққан 4 өңмен сапқа тұрып жауды қоршау деген ұғым мүлде жоқ. Тек қана хуннулар батыс, шығыс, оңтүстік, солтүстігімен қопарыла келіп қоршады деген ғана ұғым береді. Дәл сол сияқты жоғардағы Деофилакта Симокаттының еңбегіндегі «қызыл киімді» түріктер оңтүстік түріктері де, «қара киімділері» солтүстік түріктері деген мағына береді.




aktivnoe-vospitanie-a-ne-cvetochek-i-dve-ruki-stranica-2.html
aktivnoe-vospitanie-a-ne-cvetochek-i-dve-ruki-stranica-8.html
aktivnost-monoaminoksidazi-bpri-immobilizacionnom-stresse-rez-ternii-k-zvezdam-materiali-64-j-itogovoj-mezhvuzovskoj.html
aktivnosti-duhi-ne-proyavlyali-kniga-o-boevom-puti-vo-vtoroj-chechenskoj-kampanii-84-go-otdelnogo-ordenov-aleksandra.html
aktovaya-rech-prezidenta-i-osnovatelya-pirogovskogo-centra-akademika-ramn-yul-shevchenko-chitannaya-v-hrame-hrista-spasitelya-moskva-18-dekabrya-2009-g.html
aktpriemki-sportivnogo-oborudovaniya-k-novomu-uchebnomu-godu-administrativno-hozyajstvennaya-deyatelnost.html
  • essay.largereferat.info/doklad-nachalnika-otdela-organizacii-raboti-po-realizacii-imushestva-dolzhnikov-upravleniya-federalnoj-sluzhbi-sudebnih.html
  • shkola.largereferat.info/tehnologiya-virashivaniya-morkovi.html
  • essay.largereferat.info/bibliograficheskij-ukazatel-novih-postuplenij-v-rnmb-maj-iyun-2007-g.html
  • letter.largereferat.info/molodaya-krasivaya-uspeshnaya-znamenitaya-kazhetsya-u-pevici.html
  • universitet.largereferat.info/strahovka-v-gorah-chast-7.html
  • exchangerate.largereferat.info/28-legkaya-promishlennost-strategiya-socialno-ekonomicheskogo-razvitiya-yuzhnogo-federalnogo-okruga-na-period-do-2020-goda.html
  • teacher.largereferat.info/glava-pyatnadcataya-p-v-bikov-m-p-chehovoj-pismo-ot-04-1910.html
  • spur.largereferat.info/marketing-kommerciya.html
  • letter.largereferat.info/motivi-dostizheniya-kak-mediatori-mezhdu-polimodalnim-ya-i-kreativnostyu.html
  • shkola.largereferat.info/proektirovanie-stolovoj-na-275-mest.html
  • spur.largereferat.info/kratkij-konspekt-lekcij-i-laboratornaya-rabota-1-po-kursu-ekonomiko-matematicheskie-metodi-i-prikladnie-modeli-moskva-2001-g-stranica-6.html
  • doklad.largereferat.info/v-yuzhno-sahalinske-s-4-po-5-avgusta-budet-ogranicheno-elektrosnabzhenie-informacionnoe-agentstvo-tihookeanskoe-informacionnoe-agentstvo-ostrova-04082011.html
  • essay.largereferat.info/emil-azhar-strahi-carya-solomona-stranica-22.html
  • bukva.largereferat.info/sekciya-4-elektromehanikaelectromechanics-programma-x-vi-mezhdunarodnaya-nauchno-prakticheskaya-konferenciya-studentov.html
  • predmet.largereferat.info/sabati-tairibi-internet-internet-maan-ne-shn-kerek-tldk-blm.html
  • shpargalka.largereferat.info/uchebno-metodicheskij-kompleks-uchebnoj-disciplini-ekonomika.html
  • writing.largereferat.info/chto-znachit-lyubit-sebya.html
  • ucheba.largereferat.info/praktikum-prednaznachen-dlya-studentov-visshih-uchebnih-zavedenij-i-budet-polezen-vsem-kto-interesuetsya-sovremennim-sostoyaniem-russkogo-yazika-izhelaet-sovershenstvovat-kachestva-svoej-rechi-stranica-2.html
  • esse.largereferat.info/programma-zdanie-instituta-himii-silikatov-im-i-v-grebenshikova-ran-22-24-stranica-8.html
  • university.largereferat.info/filosofiya-xx-veka-stranica-27.html
  • institute.largereferat.info/fgbou-vpo-rossijskij-ekonomicheskij-universitet-imeni-g-v-plehanova.html
  • znanie.largereferat.info/5-formirovanie-intellektualnih-i-tvorcheskih-sposobnostej-uchashihsya-iz-opita-prepodavaniya-regionov-sibiri.html
  • write.largereferat.info/glava-3-obshaya-shema-intellektualnoj-informacionnoj-sistemi-dlya-studentov-prepodavatelej-aspirantov-ekonomicheskih.html
  • uchit.largereferat.info/tema-21-kultura-drevnego-rima-uchebno-metodicheskij-kompleks-dlya-studentov-specialnosti-031401-65-kulturologiya.html
  • literature.largereferat.info/chudnovskaya-anna-mezhdu-dvuh-ushej-otveti-na-voprosi-po-sisteme-norbekova.html
  • knowledge.largereferat.info/normuvannya-prac-na-pdprimst.html
  • credit.largereferat.info/plan-raboti-na-2012-2013-uchebnij-god-gosudarstvennogo-kazennogo-obsheobrazovatelnogo-uchrezhdeniya-kazachij-kadetskij-korpus.html
  • knowledge.largereferat.info/mihajlov-ivan-aleksandrovich.html
  • nauka.largereferat.info/vistavochnij-centr-kievekspoplaza-18-ya-mezhdunarodnaya-vistavka-i-konferenciya-neft-i-gaz-neftepererabotka-i-neftehimiya-kaspiya.html
  • teacher.largereferat.info/g-nikolaevsk-na-amure-parohod-bajkal-mis-pronge-i-vhod-v-liman-sahalin-poluostrov-laperuz-brauton-kruzenshtern-i-nevelskoj-stranica-9.html
  • lesson.largereferat.info/mutacii-i-novie-geni-mozhno-li-utverzhdat-chto-oni-sluzhat-materialom-makroevolyucii.html
  • learn.largereferat.info/forma-blanka-zakaza-dlya-proektirovaniya-i-izgotovleniya-rezervuara-pravila-ustrojstva-vertikalnih-cilindricheskih.html
  • grade.largereferat.info/metodicheskie-ukazaniya-reshenie-zadach-na-perelivaniya-stranica-2.html
  • lektsiya.largereferat.info/primernie-programmi-obucheniya-razlichnih-grupp-naseleniya-vologodskoj-oblasti-v-oblasti-bezopasnosti-zhiznedeyatelnosti-stranica-3.html
  • institute.largereferat.info/glava-3-obrazci-dokumentov-oformlyaemie-e-a-novikov-novikov-evgenij-aleksandrovich-nachalnik-otdela-kadrov-oao.html
  • © LargeReferat.info
    Мобильный рефератник - для мобильных людей.